महान् हिमालयमा अवस्थित सानो भूपरिवेष्ठित देश नेपालले संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) शान्ति स्थापना कार्यमा आफ्नो सहभागिता मार्फत विश्वव्यापी शान्ति र सुरक्षामा अतुलनीय योगदान पुर्याएको छ।
आफ्नो सामान्य आकार र सीमित स्रोतसाधनको बावजुद, नेपाल विश्वभरका संयुक्त राष्ट्र संघीय मिसनहरूमा सेना र प्रहरी कर्मचारीहरूको सबैभन्दा ठूलो योगदानकर्ताहरू मध्ये एक रहेको छ।
शान्ति स्थापना प्रतिको यो प्रतिबद्धताले अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति प्रति नेपालको समर्पण, बहुपक्षीयताप्रतिको सम्मान र विश्वव्यापी स्थिरतामा योगदान गर्ने इच्छालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।
नेपालको विदेश नीतिका आधारभूत सिद्धान्तहरू संयुक्त राष्ट्र संघको बडापत्रमा अटल विश्वास र विश्व शान्तिको मूल्य हुन्। यसरी, दशकौंदेखि, संयुक्त राष्ट्र शान्ति स्थापनामा नेपालको भूमिकाले यसलाई व्यापक मान्यता र सम्मान प्राप्त गरेको छ, जसले विश्वव्यापी शान्ति कायम राख्न एक भरपर्दो र साहसी साझेदारको रूपमा यसको प्रतिष्ठालाई बलियो बनाएको छ।
नेपालको संलग्नताको ऐतिहासिक सन्दर्भ
सन् १९५५ मा संयुक्त राष्ट्र संघमा सामेल भएको केही वर्षपछि, संयुक्त राष्ट्र संघको शान्ति सेनामा नेपालको संलग्नता सन् १९५८ मा सुरु भयो।
पहिलो नेपाली शान्ति सेनालाई लेबनानमा संयुक्त राष्ट्र संघ पर्यवेक्षक समूह (UNOGIL) को भागको रूपमा तैनाथ गरिएको थियो। त्यसबेलादेखि, नेपालले अफ्रिका, मध्य पूर्व, एसिया र युरोपका द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रहरू सहित विश्वभर ४० भन्दा बढी संयुक्त राष्ट्र शान्ति सेना मिसनहरूमा भाग लिएको छ। १,५०,००० भन्दा बढी नेपाली शान्ति सेनाले संयुक्त राष्ट्र संघको झण्डामुनि सेवा गरिसकेका छन् र नेपालले संयुक्त राष्ट्र संघ मिसनहरूमा सेना र प्रहरी कर्मचारीहरूको शीर्ष योगदानकर्ताहरू मध्ये निरन्तर स्थान ओगटेको छ।
नेपालको शान्ति सेनामा योगदान यसको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक मूल्यमान्यतामा आधारित छ। देशले लामो समयदेखि अहिंसा, सहयोग र सार्वभौमसत्ताको सम्मानका सिद्धान्तहरूलाई अँगालेको छ, जुन संयुक्त राष्ट्र संघको मिसनसँग नजिकबाट मेल खान्छ। थप रूपमा, नेपालको सेना, नेपाली सेनामा अनुशासन, व्यावसायिकता र अनुकूलनशीलताको बलियो परम्परा छ, जसले गर्दा यसका कर्मचारीहरू शान्ति सेनाको जटिल र प्रायः खतरनाक वातावरणको लागि उपयुक्त छन्।
विश्वव्यापी शान्ति स्थापना प्रयासहरूमा योगदान
नेपालका शान्ति सेनाहरूले केही सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण र उच्च जोखिमयुक्त संयुक्त राष्ट्र संघीय मिसनहरूमा सेवा गरेका छन्। कंगोदेखि दक्षिण सुडानसम्म, हैटीदेखि लेबनानसम्म, नेपाली सेना र प्रहरीले नागरिकहरूको सुरक्षा, मानवीय सहायता सहजीकरण र द्वन्द्वोत्तर पुनर्निर्माणलाई सहयोग गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। द्वन्द्व प्रभावित क्षेत्रहरूलाई स्थिर बनाउन र दिगो शान्तिको लागि अवस्थाहरू प्रवर्द्धन गर्न उनीहरूको योगदान महत्वपूर्ण रहेको छ।
नेपालको सबैभन्दा उल्लेखनीय योगदानहरू मध्ये एक कंगो प्रजातान्त्रिक गणतन्त्रमा संयुक्त राष्ट्र संघको स्थिरीकरण मिसनमा रहेको छ। नेपाल यस मिसनमा प्रमुख सेना योगदानकर्ता रहेको छ, जुन संयुक्त राष्ट्र संघको सबैभन्दा ठूलो र जटिल शान्ति स्थापना कार्यहरू मध्ये एक हो।
नेपाली शान्ति सेनाहरूले द्वन्द्व क्षेत्रहरूको गस्ती, सशस्त्र निशस्त्रीकरण सहित विस्तृत गतिविधिहरूमा संलग्न भएका छन्।
संवाददाता
- सञ्जु शर्मा
- सञ्जु शर्मा
- सञ्जु शर्मा
- सञ्जु शर्मा
