नोम पेन्ह, कम्बोडिया – कम्बोडिया अहिले साइबर ठगी र मानव तस्करीको अन्तर्राष्ट्रिय केन्द्र बनेको छ। आकर्षक रोजगारीको प्रलोभन देखाएर कम्बोडिया पुर्याइएका हजारौं युवाहरू यहाँ ठगीको शिकार भएका छन्। वार्षिक १२ अर्ब डलरभन्दा बढीको ठगी हुने गरेको यो धन्दाले दैनिक करोडौं डलरको नोक्सानी पुर्याइरहेको छ। कम्बोडियामा नेपालीहरू पनि ठगीको शिकार भएका छन्, जसमध्ये केहीलाई उद्धार गरिएको छ भने केही अझै पनि बन्धक बनाइएका छन्। यसका साथै, पीडितहरुले थाइल्याण्डस्थित नेपाली दूतावासले समेत आफूहरुलाई सहयोग नगरेको आरोप लगाएका छन्।
कम्बोडियाका सिहानोकभिल, पोइपेट, नोम पेन्ह, र बाभेट जस्ता शहरहरूमा २५० भन्दा बढी ठगी केन्द्रहरू खुलेआम सञ्चालन भइरहेका छन्। यी केन्द्रहरूमा मानिसहरूलाई आकर्षक रोजगारीको प्रलोभन देखाएर ल्याइन्छ र पछि बन्धक बनाएर साइबर ठगीमा संलग्न गराइन्छ। फेसबुक, इन्स्टाग्राम जस्ता सामाजिक सञ्जालमार्फत नक्कली विज्ञापनहरू राखेर युवाहरूलाई फसाउने गरिएको छ। मासिक ३ हजारदेखि ८ हजार डलरसम्मको तलबको प्रलोभन देखाएर कम्बोडिया पुर्याइएका युवाहरूलाई पछि नारकीय जीवन बिताउन बाध्य पारिन्छ। उनीहरुको राहदानी जफत गरिन्छ र परिवारसँग सम्पर्क गर्न समेत दिइँदैन।
ठगी केन्द्रहरू उच्च सुरक्षाका साथ बनाइएका हुन्छन्। १५-२० फिट अग्ला पर्खाल, काँडेतार र सयौं क्यामेराले घेरिएका यी केन्द्रहरूमा हातहतियारधारी सुरक्षागार्डहरूले २४ सै घण्टा पहरा दिन्छन्। भाग्ने प्रयास गर्नेहरूलाई कठोर यातना दिइन्छ। पिटाइ, बिजुलीको झड्का र पानीमा डुबाउनेसम्मका सजाय दिइन्छ। कतिपय अवस्थामा त भाग्न खोज्नेहरुको मृत्यु समेत हुने गरेको पिडितहरुले बताएका छन्। भित्र फसेकाहरुलाई दिनको १५ घण्टाभन्दा बढी काम गर्न लगाइन्छ। उनीहरुलाई विभिन्न किसिमका अनलाइन ठगी गर्न दबाब दिइन्छ, जसमा लगानी ठगी, प्रेम सम्बन्धमा आधारित ठगी, र अन्य विभिन्न किसिमका साइबर अपराध समावेश छन्।
यहाँ ठगीका विभिन्न तरिकाहरू अपनाइन्छन्। नक्कली लगानी योजना र प्रेम सम्बन्धमा आधारित ठगी प्रमुख हुन्। लगानी ठगीमा क्रिप्टोकरेन्सी र स्टक मार्केटमा लगानी गर्ने प्रलोभन देखाइन्छ र पछि ठगी गरिन्छ। प्रेम सम्बन्धमा आधारित ठगीमा डेटिङ एप्समार्फत विश्वास जितेर ठगी गरिन्छ। यसबाहेक, उनीहरुलाई विभिन्न किसिमका एप्स र वेबसाइटहरु बनाएर ठगी गर्न पनि लगाइन्छ। कतिपयलाई त टेलिकम कम्पनीको कस्टमर केयरको रुपमा काम गर्न लगाएर ठगी गर्न लगाइन्छ।
कम्बोडियाका व्यापारी लाइ योंग फाट यो ठगीको मुख्य नाइकेको रूपमा चिनिन्छन्। उनी १२ वटा क्यासिनो, २५ जुवा केन्द्र र ८ वटा ठगी योजना चलाउँछन्। प्रधानमन्त्रीका सल्लाहकार भएका कारण उनलाई राजनीतिक संरक्षण रहेको छ। यद्यपि, २०२१ मा अमेरिकी ट्रेजरी विभागले उनलाई प्रतिबन्ध लगाएको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको दबाबलाई थप बलियो बनाएको छ।
पीडितहरूको अवस्था अत्यन्तै दयनीय छ। उनीहरूलाई शारीरिक र मानसिक रूपमा चरम यातना दिइन्छ। ७० प्रतिशत पीडितहरू मानसिक आघातबाट ग्रस्त छन् भने ६५ प्रतिशतमा डिप्रेशन देखिएको छ। उनीहरुलाई खान र बस्नको समेत राम्रो व्यवस्था हुँदैन। बिरामी परेको खण्डमा उपचारको समेत व्यवस्था नहुने गरेको पिडितहरुले बताएका छन्।
कम्बोडियामा ठगीको शिकार हुनेहरूमा नेपाली युवाहरू पनि रहेका छन्। आकर्षक रोजगारीको प्रलोभनमा परेर कम्बोडिया पुगेका उनीहरूलाई बन्धक बनाएर ठगीमा संलग्न गराइएको छ। केही नेपाली युवाहरूलाई उद्धार गरी नेपाल फर्काइएको छ भने केही अझै पनि त्यहाँ फसेका छन्। उद्धार गरिएकाहरुले आफ्नो कहालीलाग्दो अनुभव सुनाएका छन्। उनीहरुले भनेका छन् कि कम्बोडियामा उनीहरुलाई पशुसरह व्यवहार गरिएको थियो र उनीहरुको जीवन नरकभन्दा कम थिएन। कतिपय पीडितहरुले थाइल्याण्डस्थित नेपाली दूतावासमा सम्पर्क गर्दा समेत सहयोग नपाएको गुनासो गरेका छन्।
कम्बोडियामा भइरहेको मानव तस्करी र साइबर ठगीको समस्या अन्तर्राष्ट्रिय चासोको विषय बनेको छ। यसको समाधानका लागि विभिन्न देशहरुले संयुक्त प्रयास थालेका छन्। १२ भन्दा बढी देशहरूले संयुक्त टास्क फोर्स गठन गरेका छन्। Interpol ले ४५ भन्दा बढी अनुसन्धान गरिरहेको छ। तर, यो समस्याको जड भनेको कम्बोडियामा व्याप्त भ्रष्टाचार हो। अपराधीहरूले सरकारी अधिकारीहरूलाई मासिक ५ हजारदेखि ५० हजार डलरसम्म घुस दिएर आफ्नो धन्दा चलाइरहेका छन्।
नेपाल सरकारले कम्बोडियामा फसेका नेपालीहरूको उद्धारका लागि तत्काल पहल गर्नुपर्ने आवश्यक छ। सरकारले कम्बोडिया सरकारसँग समन्वय गरेर नेपालीहरुको उद्धारको लागि ठोस कदम चाल्नुपर्छ। साथै, युवाहरूलाई यस्ता ठगीबाट जोगाउन सचेतना अभियान चलाउनुपर्ने जरुरी छ। वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवाहरुलाई कम्बोडियाको अवस्थाको बारेमा जानकारी गराउनुपर्छ र उनीहरुलाई यस्ता ठगीबाट बच्नको लागि आवश्यक सुझाव दिनुपर्छ। थाइल्याण्डस्थित नेपाली दूतावासले पीडितहरुलाई सहयोग नगरेको भन्ने आरोपको बारेमा पनि सरकारले छानबिन गर्नुपर्छ।
कम्बोडियामा भइरहेको साइबर ठगी र मानव तस्करी एउटा गम्भीर समस्या हो। यसको समाधानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको संयुक्त प्रयास आवश्यक छ। यो समस्याको दीर्घकालीन समाधानको लागि कम्बोडिया सरकारले आफ्नो देशमा व्याप्त भ्रष्टाचारलाई नियन्त्रण गर्नुपर्छ र कानुनलाई कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्नुपर्छ। साथै, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले कम्बोडिया सरकारलाई यो समस्या समाधान गर्नको लागि आवश्यक सहयोग गर्नुपर्छ।
